baner_p3_zimowy.png

Kącik logopedy

Dziecko poznaje świat, dzięki rozumieniu mowy, a umiejętność mówienia pozwala mu wyrazić swoje spostrzeżenia, pragnienia i uczucia. Podstawową wiedzę o tym, jak rozwija się mowa dziecka powinien posiadać każdy rodzic, aby umiejętnie kierować jej rozwojem. Mowa  jako akt w procesie porozumiewania się językowego odgrywa poważną rolę w społecznych kontaktach człowieka z innymi ludźmi. Kontakty te są możliwe dzięki umiejętności mówienia i rozumienia tekstów słownych. Prawidłowe kształtowanie i rozwój mowy dziecka stanowi podstawę kształtowania się i rozwoju jego osobowości w ogóle.. Dzięki rozumieniu mowy poznaje ono otaczający świat; dzięki umiejętności mówienia jest w stanie wyrazić swoje uczucia i spostrzeżenia.
Zaburzenia i wady wymowy znacznie utrudniają osiąganie sukcesów w szkole. Właściwie prowadzona  terapia usprawniająca i korygująca funkcje oddechowe, funkcje połykania, funkcje motoryczne i percepcyjne  powinna umożliwić dziecku możliwość osiągnięcia  pełnego i prawidłowego rozwoju mowy.
Aparat wykonawczy mowy, niezbędny do prawidłowej artykulacji obejmuje mięśnie warg, języka, podniebienia, strun głosowych oraz mięśnie oddechowe. Aparat odbiorczy mowy ma za zadanie różnicowanie słyszanych dźwięków. Poza tym, do prawidłowego funkcjonowania mowy, głosu i języka wymagany jest również udział mechanizmów psychologicznych związanych z rozpoznawaniem znaczenia słyszanych lub wypowiadanych dźwięków.

Rozwój mowy dziecka

Dziecko 3 letnie
potrafi porozumieć się z otoczeniem, jego mowa jest już w pewnym stopniu ukształtowana, jednak jej rozwój odbywa się w dalszym ciągu i często pojawiają się błędy. Dziecko trzyletnie powinno już wymawiać wszystkie samogłoski ustne i nosowe, spółgłoski: p, b, m, f, w, ś, ź, ć, dź, ń, k, g, h, t, t, d, n, l, ł, j. Pojawiają się również głoski takie jak: s, z, c, dz. Dziecko już umie wypowiadać większość z tych głosek poprawnie w izolacji, a w mowie potocznej zastępuje je zaś głoskami łatwiejszymi. Dziecko zmiękcza głoski: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż na głoski: ś, ź, ć, dź.
Najczęstsze błędy językowe pojawiające się u trzylatków, które mogą utrzymywać się do 5 roku życia, to:
•    opuszczanie sylaby początkowej lub końcowej (arasol = parasol)
•    przestawianie głosek w wyrazach
•    głoska r może być wymawiana jako  j  lub  l , ewentualnie jako  ł
•    zamiast  f  występuje często  ch  i odwrotnie.

Dziecko 4 letnie

•    potrafi już mówić o przeszłości i przyszłości. Zadaje mnóstwo pytań.
•    utrwalają się głoski s, z, c, dz, dziecko nie powinno ich zamieniać na ich zmiękczone odpowiedniki ś, ż, ć, dż;
•    głoski sz, ż, cz, dż dziecko może wymieniać na s, z, c, dz – jest to tzw. seplenienie fizjologiczne;
•    pojawia się głoska r, choć jej brak nie powinien jeszcze niepokoić;
•    może pojawić się tzw. hiperpoprawność związana z opanowaniem nowych, trudnych głosek np. zastępowanie głosek s, z, c, dz, przez sz, ż, cz, dż – np.: szok zamiast sok

Dziecko 5 letnie
mowa dziecka w tym wieku powinna być zrozumiała, a wypowiedzi dziecka wielozdaniowe
•    dziecko potrafi już bezbłędnie powtórzyć sz, ż, cz, dż, choć w mowie potocznej mogą wciąż być zastępowane przez s, z, c, dz;
•    głoska r powinna być już wymawiana, chociaż często pojawia się dopiero w tym okresie;
•    wypowiedzi uwzględniają kolejność zdarzeń i zależności przyczynowo – skutkowe, są zwykle poprawne gramatycznie;
•    dziecko potrafi wyjaśnić znaczenie słów, opisać cechy przedmiotów i możliwość ich zastosowania;
•    dziecko chętnie poprawia innych i samego siebie, szukając prawidłowego brzmienia wyrazu;

Dziecko 6 letnie
powinno już prawidłowo wymawiać wszystkie głoski oraz powinno mieć opanowaną umiejętność mówienia
•    powinno poprawnie wymawiać wszystkie dźwięki nawet te najtrudniejsze do opanowania czyli głoski sz, ż, cz, dż oraz r;
•    umieć porównywać (odnajdywać różnice i podobieństwa) oraz klasyfikować przedmioty pod względem wielkości, kształtu, koloru, ciężaru, funkcji użytkowej
•    dokonywać analizy i syntezy słuchowej wyrazów o prostej budowie fonetycznej (tzw. głoskowanie)
•    wyodrębniać głoski na początku, na końcu i w środku wyrazu
•    samodzielnie wymyślać wyrazy rozpoczynające się na daną głoskę
•    wyklaskiwać ilość sylab w wyrazie

Każde dziecko rozwija się we własnym, swoistym tempie i niewielkie opóźnienia rozwoju mowy nie powinny być powodem do niepokoju. Stopień rozwoju mowy w danym momencie zależy od różnych czynników. Do najważniejszych należą psychofizyczny rozwój dziecka oraz wpływ środowiska. Opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych stadiów rozwoju mowy nie powinny przekraczać 8 miesięcy.
Przyczyny nieprawidłowości w rozwoju mowy dziecka:
•    wcześniactwo
•    problemy neurorozwojowe
•    stwierdzone nieprawidłowe napięcie mięśniowe
•    dziecko późno podnosiło główkę, późno siadało i późno zaczęło chodzić
•    ma lub miało kłopoty ze ssaniem, połykaniem, gryzieniem, żuciem
•    zbyt długo było karmione smoczkiem
•    nieprawidłowo reaguje lub wcale nie reaguje na dźwięki otoczenia
•    mało gaworzyło
•    oddycha przez usta
•    uporczywie ślini się (nie kontroluje wycieku śliny)
•    ma niską sprawność narządów artykulacyjnych -  gdy mięśnie języka są zbyt słabo lub zbyt mocno napięte
•    ma przewlekłe, nawracające choroby górnych dróg oddechowych
•    naśladuje  złe wzorce mowy

Propozycje  ćwiczeń dla rodzica do pracy z dzieckiem w domu

ćwiczenia usprawniające wargi
•    Wymawianie po kilka razy głoski u a  potem i
•    „Cmokanie” i „gwizdanie” na przemiennie.
•    „Kolorowe słomki” – przenoszenie przy użyciu rurki skrawków papieru.
•    „Bąbelkowa szklanka wody” – dmuchanie przez rurkę w szklance z wodą.
•    „Pociąg samogłosek” – wymawianie (kilkakrotnie) samogłosek w połączonych.
•    w pary:  a- i -a –i;   a-u a -u;   u -i- u-i;   i- a- i-a;   i-u -i-u;   u- a u-a.

ćwiczenia usprawniające język
•    Wysuwanie języka z jamy ustnej i kierowanie go w stronę różnych części twarzy.
•    (do nosa, oka prawego i lewego, ucha prawego i lewego).
•    Dotykanie czubkiem języka każdego zęba szczęki i żuchwy.
•    Przesuwanie czubkiem języka po zewnętrznej powierzchni zębów.
•    Oblizywanie warg podczas coraz szerszego ich otwierania.
•    Wysuwanie język jak najdalej z ust i chowanie go jak najgłębiej do jamy ustnej.
•    Unoszenie  czubka  języka do wałka dziąsłowego i mocne dmuchanie.
•    „Słodka zabawa” – zlizywanie drobnych cukierków ze spodeczka.
•    Konik jedzie na przejażdżkę – naśladuj konika stukając czubkiem języka o podniebienie, wydając przy tym charakterystyczny odgłos kląskania.

 ćwiczenia oddechowe
•    „Wyścig myszek” – dmuchanie przez słomkę na papierową myszkę, która idzie po torze narysowanym na arkuszu papieru.
•    „Spacer po łące”- podchodzenie do kwiatów i wąchanie ich.
•    „Odgłosy pociągu”- pociąg stoi gotowy do odjazdu, lokomotywa sapie – pf, pf, pf, pociąg powoli rusza i jedzie coraz szybciej – cz, cz, cz.

ćwiczenia usprawniające podniebienie miękkie
•    „Chrapanie”-na wdechu i wydechu.
•    „Ziewanie”.
•    Wymawianie połączeń głosek tylnojęzykowych zwartych z samogłoskami, np. ga, go, ge, gu, gy, gi, gą, gę, ka, ko, ke, ky, ki, ku, ak, ok, ek, ik, yk, uk…
•    Wypowiadanie sylab: aga, ogo, ugu, eke, yky, ygy, iki, Igi, ago, egę itp.

ćwiczenia policzków
•    „Rybka”- wciąganie policzków.
•    „Gruba żabka”- nadymanie policzków.
•    Naprzemiennie „Rybka” – „Gruba żabka”.
•    Nabieranie powietrza w usta, przesuwanie powietrza z jednego policzka do drugiego na zmianę.
•    Chomik – wypycha policzki jedzeniem, a ty pokaż jak można wypchnąć policzki językiem, raz z prawej raz z lewej strony

ćwiczenia prawidłowego połykania
•    Lizanie czubkiem języka wałka dziąsłowego (dotykamy palcem lub zimną łyżeczką podniebienia tuż za górnymi zębami, nazywając je „zaczarowanym miejscem”, w którym język powinien przebywać, gdy dziecko ma zamkniętą buzię)
•    Trzymanie czubkiem języka cukierka tik-tak przy wałku dziąsłowym, jednoczesne połykanie śliny.
•    Unoszenie języka na wałek dziąsłowy za górnymi zębami przy otwartych a następnie zamkniętych ustach.
•    „Ssanie czekolady”- ssanie czekolady przyklejonej do wałka dziąsłowego.

ćwiczenia słuchowe

•    Rozpoznawanie dźwięków wydawanych przez różne przedmioty np. odbijanie piłki, stukanie do drzwi, tykanie zegara.  Powtarzanie rytmu.
•    Rozpoznawanie dźwięków wydawanych przez różne instrumenty.
•    Nazywanie i naśladowanie głosów zwierząt.
•    Różnicowanie wyrazów różniących się jedną głoską np.:

bułka – półka, kury – góry, Tomek – domek, nosze – noże, kasza – kasa, biurko – piórko

Styczeń 2018
P W Ś C P S N
« gru    
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031